I Serbia trebal te paruvelo o sistemo le alarmako vaš e xasarde manuša te arakhel le vulnerabilne adulturjen

Brussels/Zrenjanin ‒ I Romani Fundacia vaš i Evropa sikavel pesko baro daravipe pal o bišajpe te aktivisarel pes le Serbiako alarmako nacionalno sistemo vaš e našavde manuša ando kazo le Manuelosko Amet, jekh terno autisto 19 beršengo, savo xasardilo ando 15-to februaro thaj sas arakhlo mulo palal 8 divesa.

Pal sar phenel o regulamento le šerutnimasko adoptisardo katar i Autoriteta vaš i Reglementacia le Elektronikane Mediaki, o sistemo le alarmako "Pronađi me" šaj te aktivisarel pes toke andar e našavde xurde. Sar o Manuel kerdajasas 18 berša, o sistemo na sas aktivisardo.

Kadaja eskluzia na-i o rezultato katar jekh tehnikano phageripe. Si o rezultato katar jekh limitisardi regulacia savi mukel o putaripe toke pal e berša, bi te lel samate aver bišajmata.

O Manuel sas phares autisto, pjelas draba sako dives thaj našti te lelas sama pal peste korkoro. Lesko dad dinjas les xasardo ande 30 minuturja thaj dinja ke autoritete video registracie. Vi kana si jekh infrastruktura nacionalo alarmaki kaj šaj te mobilizisarel o publiko ande varesave minuturja, kadaja na sas utilizisardi.

Jekh bisteripe ando zakono kaj šaj lačharel pes

Dino aviri ando oktobro 2023 thaj ko-financisardo katar le Evropaki Unia, o programo “Pronađi me” reprezentisarel jekh vašno reforma ande le Serbiako sistemo vaš i emerdžnca. Sa kadalenca, lesko akanutno dizajno na lel samate le vulnerabilne manušen, inkluzivo le ​​manušen saven si len pharo autismo, intelektualno bišajmata vaj medikalno kondicie, save pharjaren signifikanto o independentno phiravipe.

I Romani Fundacia vaš i Evropa mangel katar i Autoriteta vaš i Reglementacia le Elektronikane Mediaki te dikhel palem e kriterie vaš o bašalipe, te šaj thol andre le vulnerabilne manušen savengo nasfalipe thol len ando baro riziko.

Institucionalo Responsabiliteto

I familia, sa kadja, sikavdjas peski gridža pal o angluno policiako parpale phenipe. O Artiklo 59 andar o Zakono le Policiako andar i Serbia mangel sigo akcie, atoska kana si raportisardo jekh xasardo manuš. I investigacia kaj kerel pes trebal te sikavel klaro kana sa e legalne obligacie sar aresle.

“Adžukeras amen ke jekh bari transparencia, pal e akcie kaj kerde pes ande anglune ceasurja, pal so o Manuel sas dino xasardo,” phendjas o Haliti. “Kana o zakono mangel jekh sigo palpale dinipe, i praktika trebal te sikavel kadaja obligacia.”

I Fundacia le Romengi mangel, sa kadja, katar o Ministero vaš Andrutne Butja te sigurisarel konsistento operativno sikavimata, kadja sar nijekh vulnerabilo manuš te na ovel leske phendo nijekhdata te adžukerel, atoska kana o zakono mangel pe zor sigo akcia. I ramosardi konfirmacia vaš sako raporto pal xasardo manuš, trebulas te avel dini le familienge kana kerel pes o raporto, sar jekh bazutni garancia pal o responsibiliteto.

EU Standardurja thaj e Fundamentalo Čačimata

Dikhindos ke o sistemo le alarmako si kofinancisardo katar le Evropaki Unia, i Evropaki Komisia trebulas te dikhel kana i ekskluzia le vulnerabilo manušengi si ando phanglipe le standardurjenca vaš e fundamenalno čačimata, saven i Serbia hatjardja te respektisarel, sar kotor andar o proceso le akcesiako.

Te ačhjos paše ke familia

“O Manuel sas rom. Vov sas autisto. Vov sas adulto legalno. Nijekh andar kadala fakturja na trebulas te tiknjarel i emerdženca le institucionalo palpale phenimaski,” deklarisardjas o Haliti. “Vi kana i ekskluzia vaš i reglementacia si aplikuime savore vulnerabilno adulturjenge, kado kazo sas zorales hatjardo ando maškar le familiengo,  saven si len pharimata te resen ke institucie praktično.”

I Romani Fundacia vaš i Evropa si le ilesa pašal le Manueleski familia ande lengo akharipe pal korekciake akcie.

O paruvipe le  alarmake kriterienge thaj o zurjaripe le procedurake garancienge na-i te  paruven kadaja tragedia. Ama šaj sigurilas ke e vulnerabilo manuša na-i te maj oven  čhudine avri andar jekh sistemo kerdo te arakhel kodolen kaj si andi bari dar.